دندانپزشکی تحت آرامبخشی ( درخواب )

زمان مطالعه: 8 دقیقه
متخصص ارامبخشی در یزد - دکتر فائزه فتوحی

آنچه در ادامه می‌خوانید:

ترس از دندانپزشکی مانع بزرگی بر سر راه سلامت دهان و دندان کودکان به شمار می‌آید. در کنار ترس کودکان والدین هم به دلیل اضطراب زیادی که دارند کار خود را به تعویق می‌اندازند که این کار موجب می‌شود دندان‌های کودک بیشتر آسیب ببیند و مشکلاتی مثل آبسه دندانی را در آینده به همراه داشته باشد. از این رو انتخاب روشی مناسب برای درمان دندان‌های کودک بسیار اهمیت دارد. امروزه روش‌های استاندارد و جدیدی در ایران انجام می‌شود که در بین عموم مردم به دندانپزشکی در خواب یا دندانپزشکی در خواب کودکان معروف است. به این روش که سدیشن یا آرامبخشی گفته می‌شود کاملا با بیهوشی متفاوت است و بعد از درمان کودک هیچ خاطره بدی از دندانپزشکی و مشکلات آن نخواهد داشت.

در این روش دندانپزشک بعد از معاینه دقیق دندان‌ها، دندان‌های خراب و آسیب دیده را شناسایی کرده و نوع آرامبخشی را برای کودک مشخص می‌کند. آرامبخشی و بیهوشی دو روش جدا از هم هستند ولی چون والدین همیشه این دو را با هم اشتباه می‌گیرند و دچار سردرگمی می‌شوند سعی کردیم در این مقاله درباره آرامبخشی صحبت کنیم و این درمان را معرفی کنیم.

آرامبخشی در دندانپزشکی کودکان ( سدیشن ) چیست؟

ترس از دندانپزشکی یک موضوع جدید نیست و این فوبیا از قدیم حتی در دیگر کشور‌های جهان هم وجود دارد. با آمدن درمان‌هایی چون بیهوشی و آرامبخشی، علم دندانپزشکی سعی کرده این ترس را به حداقل برساند تا بتواند خدمات بهتری به بیماران ارئه دهد.

سدیشن یا آرامبخشی روشی است در دندانپزشکی که ترس، اضطراب و استرس را از کودک دور می‌کند و یک حس آرامش، راحتی و خواب‌آلودگی به کودک می‌دهد. در این روش که از داروهای آرامبخش‌، ضد اضطراب‌ها و خواب‌آورها استفاده می‌شود، کودک در حالتی بین خواب و بیداری قرار می‌گیرد که به دندانپزشک اجازه می‌دهد تا با سرعت بیشتری کار دندانپزشکی او را انجام دهد و از طرفی بعد از هوشیار شدن چیزی از لحظه درمان به یاد نمی‌آورد. در این روش کودک بیهوش نیست چرا که به تحریکات دردناک واکنش نشان می‌دهد، مثلا دست دندانپزشک را پس میزند یا از شدت درد گریه می‌کند، بهتر است بدانید همه این فعالیت‌ها را کودک ناخودآگاه انجام می‌دهد و بعد از بیدارشدن چیزی به خاطر نخواهد داشت.

توجه داشته باشید دندانپزشکی در خواب (سدیشن) باید حتما با تشخیص متخصص دندانپزشکی کودکان و با مشورت با متخصص بیهوشی در یک مرکز مجهز یا بیمارستان انجام شود. داروهای آرامبخشی یا سدیشن همگی مورد تایید FDA هستند و ممکن است به روش‌های مختلف تجویز شوند تا سطح هوشیاری کودک را پایین بیاورند. با این حال باید بدانید این روش اگر با توصیه دندانپزشک کودکان همراه باشد یکی از کم عارضه‌ترین و کم خطرترین روش‌های درمان دندانپزشکی خواهد بود. از مزایای سدیشن دندانپزشکی کودکان می‌توان به تنفس طبیعی کودک، کنترل مداوم تحت مانیتورینگ قلبی، تنفس، ریه و انجام کار در یک روز و در زمانی محدود اشاره کرد.

چرا کودکان نیاز به درمان با آرامبخشی دارند؟

تمام تلاش یک متخصص دندانپزشکی کودکان جهت برقراری یک ارتباط موثر با کودک برای انجام یک کار با کیفیت و البته یک خاطره خوب دندانپزشکی است. با این حال ممکن است کودکانی باشند که همکاری لازم را با دندانپزشک نداشته باشند و به دلیل مسائل مختلف از دندانپزشکی فراری باشند.
از این عوامل می‌توان به ترس زیاد از ناشناخته‌ها، تجربه تلخ و دردناک گذشته، اطلاعات غلطی که توسط خانواده به کودک داده می‌شود و حتی تجربه‌های تلخی که توسط هم سن و سال‌های کودکان به هم داده می‌شود می‌تواند زمینه‌ساز نرفتن به دندانپزشکی باشد.

البته در این بین کودکانی هستند که مشکلاتی از قبیل نقص جسمی و ذهنی بوده و قادر به همکاری با دندانپزشک نیستند و یا کودکانی که سن پایینی دارند و نمی‌توانیم آن‌ها را به زور و کنترل فیزیکی روی یونیت بنشانیم. به طور کلی هر چیزی که به زور و اجبار برای کودکان اتفاق بیفتد در روحیه آن‌ها تاثیرگذار خواهد بود و ترس از آن کار همیشه همراهشان خواهد بود.

از این رو برای جلوگیری از خاطره ناخوشایند دندانپزشکی که ممکن است بر آینده او نیز تاثیرگذار باشد باید روش‌های مختلفی را امتحان کرد. یکی از این روش‌ها برای انجام کار دندانپزشکی که می‌تواند در آینده کودک تاثیرگذار باشد و ترس و خاطره ناخوشایند را از او دور کند، درمان دندانپزشکی کودک تحت آرامبخشی یا سدیشن است.

سطوح مختلف آرامبخشی در دندانپزشکی کودکان

آرامبخشی سطوح مختلفی دارد که بر اساس تشخیص متخصص بیهوشی و متخصص دندانپزشکی کودکان این سطوح انجام می‌شود. عوامل مختلفی چون تعداد دندان‌ها، سن کودک، میزان اضطراب کودک و میزان پوسیدگی و اقدامات دندانپزشکی در انتخاب این سطوح توسط متخصص بیهوشی و دندانپزشک کودک تاثیرگذار است. این سطوح شامل سطح خفیف، متوسط و عمیق است که هرکدام را در ادامه توضیح می‌دهیم.

آرامبخشی خفیف یا ملایم

آرامبخشی خفیف یا ملایم که برای کودکانی در سنین بالا انجام می‌شود، داروهایی تجویز می‌شود تا کودک در حالتی آرام و راحت قرار بگیرد. در این سطح ممکن است کودک قادر باشد کارهایی که دندانپزشک یا متخصص بیهوشی از او میخواهد انجام دهد و در پایان کار هیچ خاطره‌ای از روند درمان نخواهد داشت.

آرامبخشی متوسط

در آرامبخشی متوسط با توجه به داروهایی که به کودک از روش‌های مختلف داده می‌شود، کودکان بسیار آرام و بدون اضطراب خواهند بود و در حالتی خواب‌آلود قرار خواهند گرفت. در این روش کودک دیگر قادر نیست کارهایی که دندانپزشکی یا متخصص بیهوشی از او می‌خواهد را انجام دهد ولی به تحریکات دردناک واکنش نشان می‌دهد، دستش را تکان می‌دهد یا آرام اشک میریزد.

در این سطح از دندانپزشکی تحت آرامبخشی، کودکان خود نفس میکشند و وابسته به دستگاه نیستند، به راحتی از خواب بیدار می‌شوند و بعد از هوشیار شدن اقدامات طول درمان را به یاد نخواهند داشت. روش‌های مختلفی برای دادن دارو به کودکان در این سطح وجود دارد، مثلا روش داروی خوراکی، روش وریدی و روش استنشاقی  که باعث می‌شود سطح هوشیاری بیمار اندکی کاهش یابد.

آرامبخشی عمیق یا Deep sedation

دندانپزشکی کودکان در آرامبخشی عمیق شامل داروها و روش‌های مختلفی است که سطح هوشیاری کودک را بیشتر از دو سطح قبلی کاهش می‌دهد، به طوری که کودک نه آگاه است نه بیهوش. در این روش کودک ممکن است کمی دست یا پایش را تکان دهد و گاهی از خود صدایی ایجاد کند. در این روش نیز کودک خود نفس می‌کشد با این تفاوت که تمام علائم او مثل ریتم قلب، فشار خون و تنفس توسط متخصص بیهوشی مداوم توسط مانیتور موجود در اتاق چک می‌شود.

این سطح از آرامبخشی زمان طولانی‌تر را نسبت به دو سطح دیگر به دندانپزشک خواهد داد، با این حال دندانپزشک سعی می‌کند در بالاترین سرعت و حداقل‌ترین زمان کار کودک را به اتمام برساند. اگر کودک شما به درمان‌هایی چون عصب‌کشی چند دندان یا ترمیم چند دندان نیاز داشته باشد باید در این سطح از آرامبخشی قرار بگیرد.
این سطح از آرامبخشی بسیار نزدیک به بیهوشی است اما یک متخصص حرفه‌ای بیهوشی به همراه تیم خود اجازه رفتن کودک به بیهوشی را نخواهد داد. باید توجه داشته باشید انتخاب مناسب یک متخصص دندانپزشکی کودکان و یک متخصص بیهوشی که دانش آرامبخشی، سرعت عمل بالا و تجربه کافی را داشته باشند، بسیار اهمیت دارد.

روش های مختلف دندانپزشکی کودکان با آرامبخشی - دکتر فائزه فتوحی

روش‌های مختلف دندانپزشکی کودکان با آرامبخشی

روش‌های مختلفی برای آماده سازی کودکان برای شروع درمان آرامبخشی وجود دارد. که هرکدام بسته به شرایطی خاص و طبق تجویز و توصیه متخصص بیهوشی انجام می‌شود. این روش‌ها شامل آرام بخشی استنشاقی، آرام بخشی خوراکی، آرام بخشی تزریقی است که هر کدام را توضیح خواهیم داد.

آرام بخشی استنشاقی

یکی از رایج‌ترین روش‌های آرامبخشی در دندانپزشکی کودکان استفاده از داروهای استنشاقی یا گاز خنده است که باعث می‌شود برای مدتی کودک سرخوش و آرام شود. یکی از داروهایی که در این روش استفاده می‌شود نیتروز اکسید یا گاز خنده است که کم خطر بوده و سبب می‌شود کودک به سمت آرامبخشی هدایت شود.
این روش برای کودکانی که پرخاشگر هستند زیاد مناسب نیست چرا که نمی‌توانند بپذیرند از طریق ماسک و از راه بینی نفس بکشند و همکاری نمی‌کنند. در حالی که وقتی کودک از این طریق تنفس کند کمتر مضطرب و عصبی می‌شود. در نظر داشته باشید در این روش کودک، آرامبخشی خفیف را تجربه می‌کند و آماده است تا برای درمان‌های سطحی یا تزریق همکاری کند.

آرام بخشی خوراکی

در روش آرام‌بخشی خوراکی که بیشتر برای کودکانی استفاده می‌شود که همکاری لازم را در روش استنشاقی ندارند، متخصص بیهوشی با در نظر گرفتن سن و وزن کودک میزان داروها را مشخص و همراه با کمی آب میوه به کودکان می‌دهد. کودکان با خوردن آن اضطرابشان کاهش پیدا کرده و خوب‌آلود می‌شوند.

این روش از روش استنشاقی قوی‌تر است و کودک را به سمت سطح متوسط آرامبخشی هدایت می‌کند. باید توجه داشته باشید داروهایی که در قالب خوراکی به کودک داده می‌شود تلخ هستند و ممکن است، بعضی کودکان آن را پس بزنند که در این صورت باید از دیگر روش‌های سدیشن استفاده کرد. در نظر داشته باشید قبل از شروع درمان با روش خوراکی آرامبخشی حتما به توصیه‌های غذایی متخصص بیهوشی و متخصص دندانپزشکی کودکان توجه کنید.

آرام بخشی تزریقی

در روش آرامبخشی تزریقی که یکی دیگر از روش‌های دندانپزشکی کودکان با آرامبخشی است، کودک را از طریق تزریق عضلانی یا وریدی به سمت آرامبخشی متوسط و عمیق هدایت می‌کنند. این روش نسبت به دو روش دیگر سریع‌تر اتفاق می‌افتد و به کودک و دندانپزشک کمک می‌کند بدون اضطراب و در کامل آرامش کار خود را انجام دهند.

باید توجه داشته باشید گاهی به تشخیص دندانپزشک و متخصص بیهوشی چند روش همزمان برای آرامبخشی کودک استفاده می‌شود تا کودک بدون مشکل خاصی و در کمال آرامش روی یونیت قرار بگیرد و کار دندانپزشکی برای او انجام شود. 

چه دارو‌‌هایی در آرامبخشی دندانپزشکی کودکان استفاده می‌شود؟

داروهایی که برای دندانپزشکی تحت آرامبخشی استفاده می‌شود، ضد اضطراب‌ها، خواب‌آور‌ها و آرامبخش‌ها هستند. دندانپزشکی کودک تحت آرامبخشی حتما باید به توصیه متخصص دندانپزشکی کودکان و متخصص بیهوشی انجام شود و تجویز دارو حتما باید با تشخیص متخصص بیهوشی انجام شود تا کمترین عارضه را برای کودک به همراه داشته باشد.

توصیه‌هایی قبل و حین و بعد از آرامبخشی

توجه داشته باشید تمام نکاتی که متخصص بیهوشی و دندانپزشکی قبل، حین و بعد از آرامبخشی به شما می‌دهند را دقیق انجام دهید. آن‌ها براساس شرایط کودک، سن، وزن و اقدامات دندانپزشکی که قرار است برای هر کودک انجام شود، توصیه‌های مخصوص را ارائه می‌دهند. قبل از شروع درمان باید در نظر داشته باشید حتما باید با متخصص بیهوشی و دندانپزشک مشورت کنید و آزمایشات لازم را انجام دهید.

بعد از خوردن دارو توسط کودک تا زمان شروع درمان کودک خود را تحت نظر داشته باشید چرا که بعد از خوردن دارو حس خواب‌آلودگی دارد. در زمان درمان متخصص بیهوشی درباره نحوه مراقبت از کودک و مانیتورینگ به شما اطلاعاتی را خواهد داد تا با آرامش خاطر منتظر پایان کار باشید. در نهایت بعد از درمان هم حتما به توصیه‌های مراقبتی و غذایی متخصصین توجه کنید و برای کاهش عوارض حتما این موارد را با دقت انجام دهید.

مراقبت‌های لازم قبل و بعد از درمان کودکان با آرامبخشی ( سدیشن )

بیشتر بخوانید

سخن پایانی

در نظر داشته باشید هیچ‌کدام از اقدامات دندانپزشکی برای کودکان بدون عوارض نیست. بعضی از این عوارض به روح و روان کودک صدمه وارد می‌کند مثل اقدامات به زور در مطب و بعضی اقدامات ممکن است از نظر جسمی کودک را تحت الشعاع قرار دهد مثل اقدامات بیهوشی و آرامبخشی.

نمونه‌ای از اقدامات قبل و بعد از آرامبخشی کودکان

در مقایسه عوارض سدیشن برای کودکان و مزایای سدیشن می‌توان گفت، مانند دیگر اقدامات دندانپزشکی ممکن است آرامبخشی در دندانپزشکی هم عوارض خاص خودش را داشته باشد ولی مزایای این کار برای کودکان بسیار بیشتر از عوارض آن است. 

با این حال برای آنکه از همان ابتدا مراقب بهداشت دهان و دندان کودک باشیم و سعی کنیم خاطره خوبی را برای کودک رقم بزنیم، لازم است با مشورت با یک متخصص دندانپزشکی کودکان و نوجوانان بهترین راه درمان را انتخاب کنیم.

راه‌های مقابله با ترس کودکان هنگام مراجعه به دندانپزشکی

بیشتر بخوانید
3.5/5 - (20 امتیاز)
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Filter by Categories
بهداشت دهان و دندان کودکان
درمان کودکان تحت آرامبخشی
روکش دندان کودکان

دکتر فائزه فتوحی اردکانی 

» متخصص دندانپزشکی کودکان در یزد
» خدمات تخصصی دندانپزشکی تحت آرامبخشی و بیهوشی
» مدیرگروه بخش کودکان ( عمومی | تخصصی )
» استاد نمونه ۲ دوره ( عمومی | تخصصی )
» عضو انجمن دندانپزشکی کودکان
» عضو مرکز تحقیقات دانشکده شهید صدوقی یزد
» ده‌ها مقاله چاپ شده در ژورنال‌های معتبر خارجی و داخلی و ارائه مقالات در کنفرانس‌ها و سمینار‌های داخلی

دکتر فائزه فتوحی اردکانی - متخصص دندانپزشکی کودکان

مقالات بیشتر

guest
2 نظرات
قدیمی ترین
تازه‌ترین بیشترین واکنش نشان داده شده(آرا)
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments
مریم
مریم

ممنون از اطلاعات مفیدی که بابت آرامبخشی گذاشتین .

دکتر فائزه فتوحی
دکتر فائزه فتوحی
پاسخ به  مریم

سلام وقتتون بخیر
خواهش میکنم 🌹☺

2
0
نظر یا سوالات خود را بنویسید !x
()
x